ZAMAN İÇİNDE İNSANIN KISA ÖZETİ

6,5-7 Milyon yıl önceleri gerçekleştirmeye başladığı evrim sonucu insanın, ilk “insansı” aşamalardan başlayarak gerçek anlamda “insan” durumuna gelmesi uzun bir zaman sürecinin ürünüdür. Doğadaki tüm canlılar içinde kendi evrimine bizzat kendi çabalarıyla katkıda bulunan ve hatta yönlendiren tek örnek insandır. Ayrıca, insanın bugünkü bedensel durumu evrimsel anlamda son aşama da değildir.

Günümüzde, bitkiler dışında, dünyada yaşamakta olan büyüklü küçüklü bir milyonu aşkın canlı türü içinde yalnızca tek bir memeli türü devamlı olarak iki ayağı üzerinde hareket etmekte, aynı ortamı paylaştığı diğer tüm canlılarla olan ilişkileri çerçevesinde yaşamını devam ettirebilmek için araç-gereç oluşturmakta, neden-sonuç ilişkileri çerçevesinde düşünebildiği ve buna ilave olarak düşüncelerini soyut düzeye taşıyabildiği için simgelerle dolu bir yaşam sürdürmekte, üstelik konuşmak suretiyle hemcinsleriyle de anlaşmaktadır. Dünyada eşi benzeri olmayan bu canlıya “insan” denir.

İnsan, uzaydan dünyaya bugünkü bedensel görünümüyle doğrudan ışınlanmadığına göre, doğadaki diğer tüm canlılar gibi onunda evrimsel bir geçmişi vardır ve günümüzdeki durumuna da zaman içinde değişmek ve çeşitli aşamalardan geçmek suretiyle ulaşmıştır.

Güncel verilerin ışığında “insan evriminin” Afrika kıtasında başladığı ve hayli uzun bir süre boyunca da yalnız bu kıtada süregeldiği anlaşılmaktadır.
İnsan ancak belirli bir aşamaya ulaştıktan sonra Afrika’nın dışına da yayılmış ve zaman içindeki evrimsel değişimine bu defa Asya ve Avrupa kıtalarında devam etmiştir.
Çok daha geç bir dönemde, insanın ancak bugünkü evrimsel aşaması olan Homo sapiens düzeyine geldikten sonra sırasıyla Avustralya ve Amerika kıtalarını iskan ettiği, başka bir deyişle adı geçen bu son iki kıtanın söz konusu canlının bedensel evrimi aşamalarında mekansal anlamda bir görev görmediği saptanmıştır. Özetle, insanın evrimsel anlamda bedensel değişimlerinin gerçekleştiği alan yalnızca Eski Dünya ile sınırlıdır.

Günümüz verilerine göre, kendisi de bir Primat olan insanın evrim çizgisi, en yakın soydaşları olan iri maymunlarınkinden 7-7,5 milyon yıl kadar önceleri ayrılmış ve biyolojik evrimini kendi doğrultusunda sürdürmeye başlamıştır. Böylesine bir evrimsel değişimin gerçekleşmesi, zaman içinde insanın giderek insanlaşması ve tabii diğer Primat’lardan da ayrılması sonucunı doğurmuştur. İnsanın bedensel anlamda insanlaşma aşamalarının en eskisinin günümüzden yaklaşık 7 milyon yıl önceleri (veya kısa bir süre sonra) yer almaya başlamış olması gerekir. Bu da insanın devamlı olarak iki ayağı üzerinde ve bel kemiğinin yere 90º lik bir açı oluşturmak suretiyle, yani dik olarak yürümeye başlamasıdır.

EN ESKİ ÖRNEKLERİMİZ

Şu aşamada taksonomik durumları konusunda fikir birliğine bütünüyle ulaşılmamış olan az sayıdaki tartışmalı veriler dışında, “insansıların” bugün için genelde kabul edilen en eski örnekleri arasında Afrika’da, Çad’da (Chad), 2002 yılında ele geçen ve arkeometrik yöntemlerle yaklaşık 7 milyon yıl öncelerine tarihlenen Sahelanthropustchadensis ile, biraz daha geç bir döneme 6 milyon yıl öncelerine ait olduğu saptanmış olan Kuzey Kenya’daki Orrorin tugenensis gösterilebilir. Bu bulguları gene Afrika’da, ancak bu sefer Etiyopya’da ele geçen ve 5,8 ile 5,2 milyon yıl öncelerine ait olduğu anlaşılan Ardipithecus ramidus türü folsiller izler. Tüm bu eski örneklerin bedensel anlamda insana özgü çeşitli özelliklere sahip olmaları yanında, bazı ilkel vasıflar da göstermeleri bunların zaman ekseni boyunca devam eden insan evriminin en alt (ilk) basamaklarına yerleştirilmesine neden olmuştur.

TARTIŞMALI İNSAN NEANDERTAL

İnsanın evrim tarihi süreci içinde, yaklaşık 220,000 yıl ile 28,000 yıl arasındaki dönemde karşılaşılan fosil insan türlerinden biri de Neanderthal insanıdır.
Neanderthal’ler insanın evrimsel gelişimi sürecinde en yaygın olarak bilinen, ancak aynı zamanda da bilimsel olarak tartışmalı olan fosil insan türüdür. (Arsebük, 2003:21-31) Sağlam (güçlü) bir beden yapısı gösteren Neanderthal türü fosil insana Eski Dünya’da özellikle Yakındoğu ve Akdeniz’in kuzeyinde rastlanır.
Ülkemizde ele geçirilen ilk ve şimdilik en eski fosil insan kalıntısı da Neanderthal’e aittir.
(Şenyürek, 1949: 833- 834)